Wat is klimaatadaptatie en waarom is het nu urgent?
Klimaatadaptatie is het aanpassen van de samenleving aan de gevolgen van klimaatverandering die al zijn ingezet. Waar klimaatmitigatie draait om het terugdringen van uitstoot, richt klimaatadaptatie zich op het beperken van schade die deels niet meer te voorkomen is.
Gemeenten, waterschappen en provincies staan hierbij elk aan de frontlinie, ieder vanuit een eigen rol: gemeenten in de openbare ruimte en riolering, waterschappen in het regionale watersysteem, en provincies in de ruimtelijke ordening en regie tussen partijen. Volgens de KNMI-klimaatscenario's is de gemiddelde temperatuur in Nederland al 2,1 graden hoger dan in het pre-industriële tijdperk (KNMI, 2023). In steden versterkt het Urban Heat Island-effect dit verder: tijdens hittegolven kan het er tot 7 graden warmer zijn dan in het landelijk gebied (EEA, 2020).
Drie effecten domineren de adaptatieagenda. Hittegolven nemen toe in frequentie en duur, met meer tropische dagen en meer sterfgevallen door hitte tot gevolg. Extreme neerslag neemt eveneens toe: buien die eens per 100 jaar voorkwamen, komen bij 2 graden opwarming twee tot drie keer zo vaak voor (CLO, 2023). Zonder aanvullende maatregelen loopt de landelijke schade door wateroverlast, droogte en hitte fors op richting 2050. Langdurige droogte is de derde factor: in de zomer van 2022 bereikten de grondwaterstanden op hoge zandgronden, zoals de Veluwe, Oostelijk Brabant en Limburg, extreem lage standen, met schade aan natuur, landbouw en watertekort als gevolg.
Van ambitie naar actie: de uitdaging
Vrijwel alle gemeenten, waterschappen en provincies beschikken over een vastgestelde visie op klimaatadaptatie en hebben een stresstest doorlopen. Toch blijft de vertaling naar concrete uitvoeringsmaatregelen in de praktijk vaak achter bij de ambities. JMA helpt die kloof tussen ambitie op papier en zichtbare maatregelen in de wijk te dichten.
